Acne littekens verwijderen: welke behandeling past bij jouw type?
Acne littekens verwijderen of zichtbaar verminderen begint met het bepalen van het type litteken. Ice-pick-, boxcar- en rollinglittekens vragen ieder een andere aanpak, terwijl rode of bruine vlekjes na acne vaak geen echte littekens zijn. Acnelittekens zijn blijvende huidveranderingen die ontstaan na een acne-ontsteking, vooral bij diepe puistjes en cysten. Er zijn vier hoofdtypes: atrofische littekens met putjes, verheven hypertrofische littekens, rode vlekjes en bruine vlekjes. Welk type je hebt bepaalt welke route werkt. Op deze pagina lees je hoe je ze herkent, waarom de een ze wel krijgt en de ander niet, en welke behandeling bij welk type past.
01
Basis
Wat zijn acnelittekens?
Acnelittekens zijn restschade die kan ontstaan tijdens of na een acne-uitbraak. Wanneer een ontsteking diep in de huid woedt, raakt het collageen eronder beschadigd. Je lichaam probeert dat te herstellen, maar dat verloopt niet altijd gelijkmatig: er kan te weinig collageen worden aangemaakt, waardoor putjes ontstaan, of juist te veel, waardoor het litteken verhoogt. Ook kunnen pigmentcellen overactief worden, en dan blijven er donkere of rode vlekjes achter.
Een acne litteken kan ontstaan wanneer een diepe ontsteking het collageen beschadigt. Littekens van puistjes kunnen eruitzien als een putje, een bredere deuk of juist verheven littekenweefsel.
Niet elke acne laat littekens na. Oppervlakkige puistjes genezen meestal zonder restschade. Diepe ontstekingsacne en herhaald knijpen of pulken vergroten het risico aanzienlijk. Hoe sneller acne zelf wordt behandeld, hoe kleiner de kans op blijvende littekens; hoe dat werkt lees je op de pagina over acne.
Wanneer eerst naar de huisarts?
De meeste acnelittekens vallen onder cosmetische zorg. In een paar situaties is een controle door de huisarts verstandig vóórdat je een cosmetische behandeling overweegt: bij verheven of keloïdale littekens die snel groeien of pijnlijk zijn, bij littekens die opnieuw ontsteken of pus afgeven, bij nieuwe pigmentveranderingen die niet bij gewone verkleuring na acne passen, en zolang de acne zelf nog niet onder controle is. In dat laatste geval begin je daar: nieuwe uitbraken maken nieuwe littekens.
02
Vier types
De vier types acnelittekens
Na acne kunnen verschillende soorten plekjes en littekens achterblijven. Mensen noemen dit ook wel puistjeslittekens, littekens van puistjes of simpelweg littekens na puisten. Soms zie je kleine putjes of gaatjes in het gezicht, soms bredere deukjes en soms alleen rode of bruine vlekjes. Niet al deze veranderingen zijn echte littekens. Daarom is het belangrijk eerst te bepalen wat je precies ziet. Rode en bruine vlekjes hebben eigen namen, PIE en PIH, en een eigen verloop; het verschil met een echt litteken staat in PIH vs PIE na acne.
Acnelittekens vallen in vier hoofdtypes, en het type bepaalt welke behandelroute het beste werkt. Twee ervan zijn strikt genomen geen littekens maar verkleuringen; die trekken vaak vanzelf weg.
70 procent van alle gevallen
Atrofisch: de putjes
Ontstaan door een tekort aan collageen tijdens het herstel. Dit is veruit de meest voorkomende vorm, met drie subtypes die elk een eigen aanpak vragen: ice-pick, boxcar en rolling.
Zeldzamer
Hypertrofisch: verheven
Verhoogde, vaak rode of roze littekens die binnen de oorspronkelijke acnezone blijven. Ontstaan juist door een teveel aan collageen. Bij sommige mensen groeien ze door tot keloïd, en dan buiten die zone.
Geen echt litteken
Rode vlekjes
Tijdelijke rode of paarse plekjes na een puistje, vooral op wangen en kin. Geen collageenschade maar een reactie van de bloedvaatjes. Komt het meest voor bij lichtere huidtypes.
Geen echt litteken
Bruine vlekjes
Donkere plekjes die achterblijven na een puistje, vooral bij een mediterrane tot donkere huid. Het is overactief pigment, geen blijvende verandering van de huidstructuur.
De drie subtypes van atrofische littekens
Ice-pick littekens zijn smalle, diepe putjes die eruitzien alsof ze met een ijspriem zijn geprikt. Ze gaan enkele millimeters diep en lopen naar beneden toe spits toe. Klassieke microneedling komt daar niet diep genoeg; een puntgerichte behandeling per litteken werkt hier beter.
Boxcar littekens zijn breder, met scherpe rechte randen en een vlakke bodem, alsof er een rechthoekje uit de huid is gestoken. Ondiep tot middeldiep. Daar werkt microneedling goed, vaak in combinatie met fractionele laser.
Rolling littekens zijn brede, ondiepe golvende putjes; de huid lijkt onder bepaald licht te verzakken. Ze ontstaan doordat bindweefselstrengen onder de huid trekken. Ook hier is microneedling eerste keuze, meestal 4 tot 6 sessies. Welke behandeling bij welk type hoort, staat verderop in de behandelindex; wat microneedling precies doet, staat in de kennisbank onderaan deze pagina.
03
Risico
Waarom de een littekens krijgt en de ander niet
Vooral diepe, ontstoken puisten kunnen littekens achterlaten, doordat de ontsteking ook het collageen in de diepere huid beschadigt. Vier factoren bepalen samen of een acne-uitbraak littekens achterlaat.
1
Hoe diep de ontsteking zat
Diepe cysten en knobbels beschadigen veel meer collageen dan oppervlakkige puistjes. Daar zit het grootste risico.
2
Knijpen en pulken
Dat scheurt het weefsel verder en rekt de ontsteking op. Het is de belangrijkste oorzaak van littekens die te vermijden waren geweest.
3
Huidtype en aanleg
Een donkerder huidtype is gevoeliger voor bruine verkleuring na ontsteking. En sommige mensen maken tijdens herstel structureel te veel of te weinig collageen aan.
4
Hoe lang de acne onbehandeld bleef
Hoe langer een ontsteking doorwoekert, hoe groter de kans op blijvende schade. Vroeg behandelen is daarmee de beste preventie.
04
Zones
Waar acnelittekens zitten
Op het gezicht
Het gezicht is de meest voorkomende plek. Voorhoofd, wangen, kin en kaaklijn krijgen vaak een combinatie: putjes én verkleuringen tegelijk. Daar werkt een combinatieaanpak het beste, waarbij we de structuur en het pigment apart behandelen.
Putjes in het gezicht na acne zijn meestal atrofische littekens. Ze kunnen eruitzien als kleine gaatjes, bredere kratertjes of golvende deukjes.
Kun je putjes of gaatjes in het gezicht na acne verminderen?
Putjes of kleine gaatjes na puistjes verdwijnen doorgaans niet vanzelf. Afhankelijk van de vorm en diepte zijn er wel verschillende behandelroutes mogelijk. Bij ice-pick-, boxcar- en rollinglittekens kijken we daarom eerst naar het type voordat we bepalen welke techniek kan passen.
Op de rug en de borst
Acne op de rug en de borst laat vaker littekens na, omdat de huid daar dikker is en de ontstekingen meestal dieper en groter zijn. De littekens zijn dan ook grotere boxcar- of rollingvormen, soms verheven. We zien het vooral bij mensen die als tiener zware acne hebben gehad. Omdat het oppervlak groter is, werkt een laser- of peelingroute daar efficiënter dan microneedling alleen. De specifieke aanpak voor deze zones staat in de kennisbank onderaan deze pagina.
05
Beslishulp
Welke behandeling past bij jouw type acne littekens?
Kies je littekentype voor de route die er meestal bij past. Dit geeft een richting, geen recept: tijdens het gratis consult bepalen we samen welk type je hebt en welke combinatie bij jouw huid past.
Kies je littekentype
Per type: hoe je het herkent en welke route er meestal bij hoort.
Gekozen type
Ice-pick
Hoe je het herkent
Als kleine prikgaatjes
Smalle putjes die enkele millimeters diep gaan en naar onderen spits toelopen.
Meestal de route
Puntgerichte behandeling
Per litteken behandeld in plaats van over het hele vlak. Doorgaans 1 tot 3 sessies.
Lastigheidsgraad
Het moeilijkste type
Doel
Zichtbaar ondieper, niet weg
Gekozen type
Boxcar
Hoe je het herkent
Als kleine kratertjes
Breder dan ice-pick, met rechte randen en een vlakke bodem. Ondiep tot middeldiep.
Meestal de route
Microneedling met laser
Collageenopbouw vult de bodem op; de laser verzacht de scherpe randen.
Reageert
Goed, met meerdere sessies
Vaak nodig
4 tot 6 sessies
Gekozen type
Rolling
Hoe je het herkent
De huid lijkt te golven
Brede, ondiepe verzakkingen die vooral bij strijklicht opvallen. Geen scherpe randen.
Meestal de route
Microneedling
Dit type reageert het beste van alle atrofische littekens, vaak al binnen enkele sessies zichtbaar.
Reageert
Het beste van de drie
Vaak nodig
4 tot 6 sessies
Gekozen type
Verheven
Hoe je het herkent
Verhoogd en vaak rood
Verdikt weefsel dat boven de huid uitkomt, meestal binnen de oorspronkelijke acnezone.
Meestal de route
Eerst beoordeling
Hier werken geen microneedling of ablatieve laser. De roodheid is wel te behandelen; bij keloïdvorming verwijzen we door.
Let op
Geen microneedling
Bij groei
Eerst huisarts of dermatoloog
Gekozen type
Rode vlekjes
Hoe je het herkent
Rood tot paars, vlak
Geen putje en geen verhoging, alleen kleur. Voelt hetzelfde aan als de omliggende huid.
Meestal de route
Afwachten of versnellen
Trekt vaak vanzelf weg binnen 6 tot 12 maanden. Wil je het sneller, dan is er een lichtbehandeling voor de vaatjes.
Vanzelf weg
Meestal binnen een jaar
Belangrijk
Dagelijks zonbescherming
Gekozen type
Bruine vlekjes
Hoe je het herkent
Bruin tot donkerbruin, vlak
Alleen kleurverschil, geen structuurverandering. Komt vaker voor bij een mediterrane tot donkere huid.
Meestal de route
Peeling of laser
Het pigment wordt afgevoerd. Zonbescherming is hier geen bijzaak maar voorwaarde: zonlicht maakt het donkerder.
Vanzelf weg
6 tot 24 maanden
Voorwaarde
Dagelijks SPF
Wil je de behandelingen naast elkaar zien met werking en sessies, dan staat die vergelijking in de tabel bij de behandelroutes hieronder.
06
De routes
Acne littekens verwijderen: welke behandelroutes zijn mogelijk?
Er is niet één behandeling die bij elk acne litteken past. Afhankelijk van het type, de diepte, de locatie en je huidtype zijn verschillende routes mogelijk. Soms is één techniek voldoende en soms worden technieken gecombineerd. We werken met vier clusters; klik op een behandelnaam voor de pagina met werking, sessies en tarieven.
| Behandeling | Beste voor | Hoe het werkt | Sessies |
|---|---|---|---|
| Microneedling (SkinPen) | Rolling, ondiepe boxcar | Microkanaaltjes stimuleren collageenopbouw | 4 tot 6 |
| Fractionele laser | Boxcar, rolling, gemengd | Verdampt microkolommen, de huid vernieuwt strakker | 3 tot 5 |
| TCA-CROSS | Diepe ice-pick-putjes | Puntsgewijs zuur in het putje, de bodem komt omhoog | 3 tot 6 |
| Peeling (TCA of I PEEL) | Post-acne pigment, oppervlakkig | Verwijdert de bovenste cellagen en egaliseert | 4 tot 6 |
Een richting, geen recept: welke route past en of we technieken combineren, bepalen we tijdens het gratis consult met een huidscan.
Microneedling
De basisroute voor atrofische littekens: fijne naaldjes zetten het eigen herstelmechanisme aan, waardoor collageen en elastine zich vernieuwen en putjes van binnenuit opvullen.
Onze standaardroute bij rolling- en boxcar-littekens. Na 4 tot 6 sessies zien de meeste mensen een merkbare vermindering. Ice-pick littekens reageren hier minder goed op.
Voor wie meerdere littekentypes tegelijk heeft of een complexere herstelvraag: een combinatietraject waarin we per zone en per type een route kiezen.
Peelings
Peelings verwijderen de oppervlakkige cellagen waar pigment in ligt opgeslagen en zetten de huidvernieuwing aan.
De aangewezen methode bij ice-pick littekens: hooggeconcentreerd zuur wordt puntsgewijs in elk putje aangebracht, zodat de collageenrespons precies daar plaatsvindt. Meestal 1 tot 3 sessies.
Een diepere chemische peeling voor uitgesproken littekens en verkleuringen op grotere zones.
Zachter, gericht op verkleuringen en oppervlakkige oneffenheden, zonder lange hersteltijd.
Laserroutes
Laser werkt op verschillende dieptes en is vooral geschikt voor diepere littekens, grotere oppervlakken en hardnekkige verkleuringen.
Werkt op microzones in de huid en stimuleert collageen op diepte. Geschikt voor diepere boxcar- en rollinglittekens en voor de rug en borst.
Combineert fractionele laser met een peeling: structuur en pigment in één route.
Onze standaard bij bruine verkleuringen. De ultrakorte pulsen splitsen pigment in deeltjes die het lichaam zelf afvoert.
De gecombineerde laserroute specifiek voor acnelittekens, met Pico Vario, SkinPen en peeling naast elkaar.
Bij verkleuring en verheven littekens
Twee routes die niet op de structuur werken maar op de kleur.
Lichtbehandeling die de overactieve bloedvaatjes achter rode vlekjes selectief aanpakt.
Voor de roodheid bij verheven littekens. De verhoging zelf vraagt vaak een medische route via de huisarts.
De algemene laserroute voor littekens, ook bruikbaar in combinatietrajecten.
Heb je meerdere soorten littekens, of weet je niet welke route geschikt is? Op deze pagina lees je hoe een huidtherapeut een behandelplan opbouwt: intake, typering, sessies en kosten.
Hoe een SkinPen-behandeling verloopt en waarom microneedling bij atrofische littekens de collageenopbouw op gang brengt.
De kosten hangen af van het type behandeling, de grootte van het gebied en het aantal sessies. De actuele tarieven staan op de behandelpagina's en op de prijslijst acnelittekens. Het consult met huidscan is gratis.
07
Thuisroutine
Wat kun je zelf doen?
Eerlijk: voor diepere putjes werkt een thuisaanpak alleen niet. Maar bij rode en bruine vlekjes kun je veel zelf bereiken, en een goede thuisroutine ondersteunt elk traject in de kliniek. Meer over de producten waarmee we werken staat bij IMAGE Skincare.
Door actieve puisten vroeg te behandelen en niet uit te knijpen, verklein je de kans dat er nieuwe acne littekens ontstaan.
Wat helpt
- Dagelijks zonbescherming, ook bij bewolking: zonlicht maakt bruine vlekjes donkerder en houdt ze langer zichtbaar
- Vitamine C in de ochtend, voor pigment en collageenopbouw
- Retinol in de avond, in overleg over de timing
- Niacinamide bij zowel rode als bruine verkleuringen
- Volhouden: 8 tot 12 weken voordat je het effect kunt beoordelen
Wat je beter niet doet
- Pulken of knijpen: de grootste oorzaak van littekens die te vermijden waren
- Agressief scrubben in de hoop de putjes weg te schuren
- Zonnen of zonnebank tijdens een traject
- Meerdere nieuwe actieve producten tegelijk starten
- Verwachten dat een crème diepe putjes opvult; dat kan geen enkel product
Meer achtergrond: wat retinol met je huid doet en vitamine C voor de huid.
08
Het omslagpunt
Wanneer is professionele hulp zinvol?
Zodra er putjes of verhogingen zijn ontstaan, is thuiszorg niet meer voldoende: die veranderingen zitten in de diepere huidlaag. Bij verkleuringen kun je eerst zelf aan de slag en pas hulp zoeken als ze na een half jaar niet wegtrekken. Belangrijk is de volgorde: littekens behandelen we pas als de acne zelf drie tot zes maanden rustig is. Zolang er nieuwe uitbraken zijn, werkt een littekentraject tegen zichzelf in. Wat je in die tussentijd wel kunt doen, staat in het hoofdstuk over de thuisroutine hierboven.
Wat realistisch is: littekens worden duidelijk minder zichtbaar, maar zelden helemaal onzichtbaar. Het weefsel zit in de diepere huidlaag en blijft daar deels aanwezig. Rode vlekjes reageren het beste, ice-pick littekens het minst. Bij verkleuringen na acne kan de pagina over pigmentvlekken nuttig zijn, zeker bij een donkere huid.
3 tot 6 maanden
Eerst rust
Zo lang moet de acne stabiel zijn voordat we aan de littekens beginnen.
6 tot 12 maanden
Duur van een traject
Littekens remodelleren kost tijd; het resultaat bouwt zich geleidelijk op over meerdere sessies.
Zelden volledig
Eerlijke verwachting
Duidelijk minder zichtbaar en een gelijkmatiger huid, maar niet weg. Dat zeggen we liever vooraf.
09
Expert
Over Kim en veelgestelde vragen
Over Kim, huidtherapeut en eigenaar
Veelgestelde vragen over acnelittekens
Wat is de beste behandeling voor acne littekens?
Die verschilt per type. Voor diepe ice-pick-putjes is TCA-CROSS de eerste keuze, voor rollinglittekens microneedling, voor boxcarlittekens microneedling of fractionele laser, bij rode vlekjes een lichtbehandeling voor de vaatjes en bij bruine vlekjes een peeling of de Pico-laser. Bij gemengde littekens combineren we technieken. Een huidanalyse bepaalt de route.
Gaan acnelittekens vanzelf weg?
Rode en bruine vlekjes na acne trekken meestal vanzelf weg: rode binnen zes tot twaalf maanden, bruine binnen zes tot vierentwintig maanden. Echte littekens met putjes of verhogingen verdwijnen niet vanzelf; daar is het weefsel zelf veranderd.
Welk type acnelitteken heb ik?
Voel en kijk. Zit er een putje of een verhoging, dan is het een echt litteken: smalle diepe putjes zijn ice-pick, brede met scherpe randen boxcar, golvende verzakkingen rolling. Voel je niets maar zie je alleen kleur, dan gaat het om verkleuring na de ontsteking. Tijdens het gratis consult typeren we het met een huidscan.
Kun je acnelittekens helemaal wegkrijgen?
Zelden volledig. Het littekenweefsel zit in de diepere huidlaag en blijft daar deels aanwezig. Wel kunnen we de zichtbaarheid sterk verminderen door dat weefsel te laten remodelleren. Rode vlekjes reageren het beste, ice-pick littekens het minst.
Kan ik acne littekens laten verwijderen als ik nog actieve acne heb?
Pas als je acne drie tot zes maanden rustig is. Zolang er nieuwe uitbraken komen, ontstaan er ook nieuwe littekens en werkt een traject tegen zichzelf in. Heb je nog actieve acne, begin dan daar.
Helpt een crème tegen acnelittekens?
Bij verkleuringen kan een goede routine met vitamine C, retinol en niacinamide echt verschil maken, zeker in combinatie met dagelijkse zonbescherming. Bij putjes niet: geen enkel product vult een litteken op. Daar is een behandeling voor nodig die de collageenopbouw in de diepere huidlaag op gang brengt.
Waarom krijgt de een wel littekens en de ander niet?
Vier dingen bepalen dat samen: hoe diep de ontsteking zat, of er is geknepen, je huidtype en aanleg, en hoe lang de acne onbehandeld is gebleven. Diepe cysten en pulken geven het grootste risico.
Is microneedling geschikt voor elk type litteken?
Nee. Bij rolling- en boxcarlittekens is het vaak de sterkste route, maar bij ice-pick littekens komt de naald niet diep genoeg en werkt een puntgerichte behandeling beter. Bij verheven littekens zetten we microneedling juist niet in.
Wat kost het behandelen van acnelittekens?
Dat hangt af van de route en het aantal sessies. De tarieven en kuren staan op de prijslijst en op de behandelpagina's. Het consult met huidscan en behandelplan is altijd gratis.
10
Kennisbank
Alles over littekens in de kennisbank
Vier artikelen over littekens: hoe ze op de rug en in het gezicht ontstaan en wat microneedling precies doet. Geschreven door onze huidtherapeuten.
Kennisbank
Littekens op de rug
Kennisbank
Littekens in het gezicht
Kennisbank
Wat doet microneedling?
Kennisbank
Microneedling uitgelegd
Zoek je een ander onderwerp? Kijk dan bij alle huidaandoeningen.
Kennismaken
Benieuwd welk type littekens jij hebt?
Plan een gratis consult met huidscan. We typeren je littekens, bespreken wat realistisch haalbaar is en stellen samen een route op. Geen kosten, geen verplichting.
Deze pagina geeft algemene informatie over acnelittekens en over paramedische huidtherapie onder Wet BIG artikel 34. Het is geen medisch advies en geen vervanging van een consult. Bij verheven of keloïdale littekens die groeien of pijnlijk zijn, bij littekens die opnieuw ontsteken, of bij twijfel over de oorzaak: raadpleeg je huisarts of dermatoloog. Het behandelresultaat kan per persoon verschillen.